Hub Zwart over verbeelding van wetenschap
25 mei 2010
In zijn nieuwste boek 'De waarheid op de wand, psychoanalyse van het weten' analyseert CSG-directeur Hub Zwart de rol van beelden in de wetenschap. Terwijl wetenschappers bestaande beeldvorming uitdagen met behulp van cijfers, jargon en wiskundige symbolen, spelen buiten de wetenschap beelden een belangrijke rol. Wetenschappers zouden monsters creëren, die vroeg of laat uit het lab zullen ontsnappen om in de buitenwereld aanzienlijke schade aan te richten: het Frankensteinscenario. Bij nader inzien blijken echter wetenschappers ook zelf heel bedreven in het ontwikkelen en in de wereld zetten van invloedrijke, fascinerende of juist verontrustende beelden.
Die beelden variëren van de onaflatende ‘strijd om het bestaan’ die in de natuur zou heersen tot en met de fraaie dubbele helix die vorm geeft aan ons erfelijk materiaal. De waarheid op de wand legt de fundamentele beelden (de ‘archetypen’) bloot die richting geven aan de natuurwetenschappelijke ‘wil tot weten’. In elk wetenschapsgebied blijken dergelijke archetypen werkzaam. Ze doemen vooral op in tijden van crisis en onzekerheid. Voor de geneeskunde is dat bijvoorbeeld de gedachte van een nieuwe wereldwijde besmettelijke ziekte, het klimaatonderzoek is in de greep van de gedachte van een mondiale klimaatverandering, en economie wordt “populair” wanneer het vooruitzicht opspeelt van een catastrofale beurskrach. Het boek onderwerpt de verbeelding die in de wetenschappelijke arbeid zelf werkzaam is, aan een psychoanalytisch onderzoek, vanaf de vroegste mythen van het weten tot en met de wereldwijde revolutie die vandaag de levenswetenschappen mobiliseert.
Hub Zwart, ‘De waarheid op de wand, psychoanalyse van het weten’, mei 2010, ISBN 9789460040481, 320 pagina's, € 24,95